در ساده ترین تعریف، چک تضمینی چکی است که توسط خود بانک یا یکی از شعب آن، به درخواست مشتری صادر می شود و پرداخت مبلغ آن توسط بانک تضمین خواهد شد. برای دریافت چنین چکی نیازی به داشتن دسته چک نیست و متقاضی می تواند با مراجعه به بانک، درخواست صدور چک تضمینی کند. برای وصول این چک نیز می توان از طریق شعب بانک صادرکننده اقدام کرد.
معمولاً چک تضمین شده رمزدار در وجه حامل صادر می شود و اعتبار آن توسط بانک صادرکننده تأمین خواهد شد. دلیل اعتبار این نوع چک آن است که هنگام صدور، مبلغ چک از حساب متقاضی کسر می شود. بنابراین چک تضمینی مانند پول نقد محسوب شده و دارنده آن می تواند با مراجعه به شعبه بانک صادرکننده، مبلغ چک را دریافت کند.
این نوع چک ها معمولا با ثبت دقیق اطلاعات صادر می شوند و مبلغ آن نزد بانک بلوکه می شود تا احتمال برگشت خوردن وجه وجود نداشته باشد. مدت زمان وصول چک تضمین شده نیز مشخص است و دریافت کننده می تواند بدون نگرانی از تاخیر یا مشکلات احتمالی، برای امور مالی خود برنامه ریزی کند.
برخی از مهم ترین قوانین مربوط به چک تضمینی عبارت اند از:
فرد درخواست کننده چک و همچنین پشت نویس ها حق ندارند پرداخت وجه چک تضمین شده را متوقف یا مسدود کنند.
فوت، حجر یا ورشکستگی صادرکننده چک، مانعی برای وصول آن ایجاد نمی کند. همچنین اگر چک برای شخصی صادر یا پشت نویسی شده باشد، طلبکاران صادرکننده نمی توانند وجه آن را توقیف کنند.
تمام چک های تضمین شده باید دارای رمز، شماره امضا، مهر شعبه بانک و مهر صاحب امضا باشند.
چک تضمین شده برای مواردی مانند واریز به حساب های قرض الحسنه، جاری، پس انداز و کوتاه مدت، پرداخت تعهدات و بدهی ها، واریز به حساب های دولتی، صدور حواله به شهرستان ها و پرداخت نقدی به اشخاص صادر می شود.
مبلغ چک باید به وسیله ماشین چک نویسی روی چک پرفراژ شود.
نکته مهم درباره چک تضمینی این است که این چک تنها توسط بانک صادر می شود و پرداخت آن نیز از طریق شعب همان بانک انجام می گیرد. البته این موضوع به معنای آن نیست که چک تضمینی را نمی توان از طریق سایر بانک ها وصول کرد؛ اما اگر دارنده چک برای وصول آن به شعبه بانک صادرکننده مراجعه کند، مبلغ چک همان لحظه به حساب او واریز می شود. در صورتی که وصول چک از طریق بانک دیگری انجام شود، واریز مبلغ معمولاً یک روز کاری زمان خواهد برد.
همچنین چک های تضمینی قابل مسدود شدن یا توقیف نیستند و فوت یا ورشکستگی فردی که درخواست صدور چک را داده است، تأثیری بر امکان وصول آن نخواهد داشت.
برای صدور چک بانکی، پس از آماده کردن مدارک لازم باید مراحل مربوط به آن انجام شود. مدارک مورد نیاز برای صدور چک تضمینی شامل موارد زیر است:
فرم تکمیل شده نمونه 396 به عنوان درخواست صدور چک رمزدار شهری (چک تضمین شده رمزدار)
رسید دریافت یا برداشت وجه به اندازه مبلغ چک تضمین شده
پس از آماده کردن مدارک، مراحل صدور چک تضمینی به این صورت است:
امضا کردن سند 396 و تحویل آن
پرفراژ کردن سند حسابداری و تأیید دریافت وجه
صدور چک تضمین شده رمزدار شهری و امضا کردن ته سوش چک صادرشده
تحویل چک به مشتری
«چک تضمین شده رمزدار شهری» و «چک رمزدار بین بانکی» به دلیل وجود واژه «رمزدار» در هر دو عنوان، گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند؛ در حالی که این دو نوع چک تفاوت هایی با هم دارند.
برای درک بهتر تفاوت چک تضمین شده و چک رمزدار، ابتدا باید با چک رمزدار بین بانکی آشنا شویم.
چک رمزدار بین بانکی برای انتقال وجه میان دو بانک مورد استفاده قرار می گیرد. همانند چک تضمین شده، پرداخت این نوع چک نیز توسط بانک تضمین می شود و به همین دلیل، چک رمزدار بین بانکی از اعتباری مشابه وجه نقد برخوردار است. برای دریافت این نوع چک، نیازی به داشتن دسته چک نیست و متقاضی می تواند از بانک خود درخواست صدور آن را داشته باشد.
یکی از تفاوت های چک بین بانکی با چک تضمین شده این است که چک تضمین شده می تواند در وجه حامل صادر شود، اما چک بین بانکی امکان صدور در وجه حامل را ندارد و حتماً باید به نام شخص گیرنده صادر شود.
همچنین در چک بین بانکی، شماره حساب و کد شعبه بانکی که گیرنده در آن حساب دارد، باید درج شود. برای وصول چک بین بانکی نیز لازم است گیرنده به شعبه بانکی مشخص شده در چک مراجعه کند. در این صورت، مبلغ چک در همان روز به حساب مقصد واریز خواهد شد.
در سال های اخیر، مقررات مربوط به چک های تضمینی به روزرسانی و تکمیل شده است. بر اساس این مقررات، چک تضمینی همچنان باید در وجه ذی نفع صادر شود و امکان پشت نویسی یا انتقال آن به شخص دیگری وجود ندارد.
برای صدور و تحویل چک تضمینی، متقاضی باید فرم درخواست را در شعبه و در حضور کارمند بانک تکمیل کرده و اطلاعات و مشخصات لازم را در آن وارد کند.
چک تضمینی فقط می تواند در وجه گیرنده صادر شود.
مشخصات گیرنده چک تضمینی باید متناسب با مورد، روی برگ چک درج شود.
وصول چک تضمینی تنها توسط گیرنده آن امکان پذیر است.
ظهرنویسی و انتقال چک تضمین شده به افراد دیگر امکان پذیر نیست.
در صورت درخواست متقاضی صدور چک، وکیل یا نماینده قانونی او، امکان ابطال چک تضمین شده وجود دارد و برای این کار نیازی به ظهرنویسی چک نیست.
اعضای هیئت مدیره و هیئت عامل بانک ها مسئول اجرای مفاد این مقررات هستند.
ابطال چک تضمین شده فرآیندی است که در شرایط خاص و با رعایت ضوابط بانکی انجام می شود تا مبلغ چک از حالت تضمین خارج شود. در این فرآیند، بانک صادرکننده پس از بررسی درخواست و اطمینان از وجود شرایط لازم، مجوز ابطال چک را صادر می کند و وجه مربوط به آن دیگر تحت تضمین بانک نخواهد بود. این اقدام معمولا زمانی انجام می شود که معامله لغو شده باشد یا طرفین توافق کرده باشند که نیازی به دریافت وجه از طریق چک تضمین شده وجود ندارد.
برای ابطال چک، متقاضی باید به بانک صادرکننده مراجعه و مدارک و اطلاعات مربوط به چک تضمین شده را ارائه کند. بانک پس از بررسی و تایید مدارک، مراحل اداری ابطال را انجام داده و این اقدام را به صورت رسمی در سیستم های بانکی ثبت می کند. رعایت این مراحل باعث می شود فرآیند ابطال چک بدون مشکل و مطابق با ضوابط قانونی انجام شود.
پس از تکمیل فرآیند ابطال، دارنده چک دیگر امکان دریافت وجه آن از بانک را نخواهد داشت و وضعیت چک در سیستم بانکی به روزرسانی می شود. این اقدام با افزایش شفافیت مالی، از بروز سوءتفاهم و مشکلات احتمالی جلوگیری می کند و در معاملات تجاری و استفاده امن از چک تضمین شده اهمیت زیادی دارد.
طبق مقررات، دریافت کننده تنها یک ماه فرصت دارد تا وجه چک تضمین شده را از بانک دریافت کند.
در نمونه چک تضمینی بانکی معمولا اطلاعاتی مانند مبلغ تضمین شده، نام دریافت کننده، تاریخ صدور و مشخصات بانک صادر کننده درج می شود.
استعلام چک تضمین شده صیادی برای اطمینان از اصالت چک و ثبت آن به نام ذی نفع انجام می شود. چک های تضمین شده دارای شناسه 16 رقمی صیادی هستند و ذی نفع می تواند از طریق اینترنت بانک، موبایل بانک، اپلیکیشن های بانکی، پیامک یا خودپرداز، وضعیت چک را استعلام کند.
پس از استعلام، باید اطلاعات درج شده روی چک با اطلاعات ثبت شده در سامانه صیاد مطابقت داده شود. در صورتی که چک ثبت نشده باشد یا اطلاعات آن مغایرت داشته باشد، بهتر است از پذیرش آن خودداری شود.
نکته: طبق متن سال 1401، ثبت چک تضمین شده در سامانه صیاد بر عهده شعبه بانک است و ذی نفع نیازی به تایید آن در سامانه ندارد.
برای مدیریت امور مالی و ارسال صورتحساب های الکترونیکی نیز می توانید از مالیتور استفاده کنید. مالیتور یک نرم افزار واسط برای ارسال صورتحساب به سامانه مودیان است که امکان ارسال آسان و سریع صورتحساب های الکترونیکی را فراهم می کند.
🌐 ثبت نام و شروع رایگان
📞 02182801803
